Lepsza ochrona, większa gotowość – EU4Health

Lekarka

Program UE dla zdrowia – EU4Health – to nie tylko unijna odpowiedź na pandemię COVID-19, ale przede wszystkim plan na przyszłość. Ma on wzmocnić systemy opieki zdrowotnej państw członkowskich Unii Europejskiej tak, aby były one gotowe na lepszą i szybsza reakcję na ewentualne kolejne ponadpaństwowe kryzysy zdrowotne, w tym przewidywaną przez ekspertów drugą falą zachorowań wywołanych koronawirusem.

Wyciąganie wniosków

Kryzys wywołany pandemią koronawirusa w sposób bolesny obnażył niedostatki europejskich systemów ochrony zdrowia, a także współpracy państw UE w tym zakresie. Dlatego, choć służba zdrowia nie leży w zakresie działań przekazanych do realizacji UE, jej najważniejsze instytucje dostrzegają, iż należy wzmocnić zdolność UE jako całości oraz wchodzących w jej skład krajów, do skutecznego reagowania na nowe i przyszłe transgraniczne zagrożenia zdrowotne. Pierwszym krokiem na tej drodze jest nowy program działań Unii w dziedzinie zdrowia – „Program UE dla zdrowia”, którego celem jest między innymi stworzenie odpowiednich ram prawnych oraz wspieranie i uzupełnianie krajowych aktywności w zakresie zdrowia.

Unijny program skupia się więc na lepszej ochronie przed zagrożeniami zdrowotnymi, lepszym zarządzaniu ewentualnym kryzysem, wzmocnieniu systemów opieki zdrowotnej oraz wspieraniu innowacji i inwestycji zdrowotnych. Czyni to za pośrednictwem swoich trzech priorytetów:

  • Ochrona ludności przed poważnymi transgranicznymi zagrożeniami zdrowia 
  • Lepsza dostępność leków 
  • Solidniejsze systemy opieki zdrowotnej 

 

Parlament Europejski na rzecz zdrowia

Na stworzenie unijnego planu nalegali posłowie do Parlamentu Europejskiego, którzy w przygotowanej rezolucji wskazali na zasady, które powinny znaleźć się w strategii, apelując o:

  • Minimalne standardy jakości opieki zdrowotnej i testy warunków skrajnych dla krajowych systemów opieki zdrowotnej, aby zidentyfikować słabości i zapewnić ich przygotowanie do przyszłego kryzysu zdrowotnego
  • Stworzenie „unijnego mechanizmu reagowania w dziedzinie zdrowia” aby skutecznie stawiać czoła kryzysom, poprzez lepszą koordynację na szczeblu UE i właściwe funkcjonowanie strategicznej rezerwy leków i sprzętu medycznego
  • Dostęp do szczepionek i leków na koronawirusa w przystępnej cenie dla wszystkich ludzi na całym świecie, gdy tylko będą dostępne
  • Pełne wdrożenie podejścia „zdrowie we wszystkich politykach” – uwzględniania aspektów zdrowotnych we wszystkich odpowiednich obszarach polityk, takich jak rolnictwo, transport, handel międzynarodowy, badania, środowisko i ochrona klimatu.

Co więcej, w swoim stanowisku eurodeputowani wezwali także do stworzenia budżetu dedykowanego wsparciu krajowych sektorów opieki zdrowotnej podczas kryzysu oraz po nim, tak, aby dzięki inwestycjom systemy opieki zdrowotnej stały się bardziej odporne i skoncentrowane na tych, którzy najbardziej potrzebują pomocy.

 

Założenia programu i jego finansowanie

W odpowiedzi na te apele Komisja Europejska przedstawiła projekt programu EU4Health, który obejmować ma lata 2021-2027. Po zakończeniu wielostronnych negocjacji powinien on wejść w życie 1 stycznia 2021 roku.

Wśród jego najważniejszych założeń znalazły się między innymi kwestie zapobiegania, gotowości, nadzoru i reagowania na kryzys, zarządzania nim, a także tworzenia odpowiednich zapasów leków i środków medycznych. W nawiązaniu do tego ostatniego postulatu, KE chce także zmniejszyć zależność państw UE od importu leków lub ich składników ważnych z punktu widzenia zdrowia Europejczyków. Krajowe systemy opieki zdrowotnej powinny stać się bardziej wydajne i odporne dzięki zwiększeniu inwestycji w programy zapobiegania chorobom, wspieraniu wymiany najlepszych praktyk, globalnej współpracy i ulepszaniu dostępu do opieki zdrowotnej.

Nowy unijny program oparty został o zasadę „Jedno zdrowie”, czyli podejście uznające wzajemne powiązanie zdrowia ludzi i zwierząt oraz wpływ środowiska na ten stan. Uznaje one fakt, że choroby mogą przenosić się z ludzi na zwierzęta i odwrotnie, dlatego w obu przypadkach należy im przeciwdziałać. 

Wartość programu szacowana jest na niebagatelną kwotę 9,4 miliarda euro, które to środki mają zostać przeznaczone między innymi na badania kliniczne, szkolenia dla lekarzy i innych pracowników służby zdrowia oraz na audyty gotowości i reakcji państw członkowskich.

 

Dziś i w przyszłości

Program EU4Health nie skupia się jedynie na dzisiejszym problemie, jakim jest pandemia koronawirusa, ale obejmuje kwestie ochrony zdrowia w sposób bardziej globalny, kładąc nacisk na szereg wyzwań zdrowotnych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują działania zmierzające do zapewnienia wszystkim dobrej jakości opieki zdrowotnej w przystępnej cenie poprzez usunięcie nierówności pod względem stanu zdrowia i dostępu do opieki zdrowotnej, zwalczanie chorób niezakaźnych poprzez poprawę diagnostyki, profilaktyki i opieki oraz wspieranie rozważnego stosowania antybiotyków i zwalczanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe. Program zawiera także zapisy podkreślające znaczenie zwiększania liczny szczepień w krajach UE, wykorzystania przez nie innowacji cyfrowych, a także zajęcie się wpływem zanieczyszczenia środowiska i zmian demograficznych (w tym starzenia się społeczeństwa) na zdrowie publiczne.

 

Publikacja współfinansowana ze środków UE.